محمد حسن خان اعتماد السلطنه
715
چهل سال تاريخ ايران ( فارسى )
وزارت وظايف و اوقاف ( ص 143 - ص 104 چاپ اول ) وظيفه اين وزارتخانه رساندن مستمرى و وظايف مستمرىگيرها و وظيفهدارها بود و چون اوقاف هم مطلقا در دست متوليان و زير نظر علماى اعلام بود و دولت در آن مداخلهاى نداشت اين وزارتخانه بيشتر داراى عنوان بود تا كار واقعى . براى شرح آن رجوع شود به تاريخ زندگانى من تأليف مرحوم عبد الله مستوفى . وزارت رسائلخانه ( ص 143 - ص 104 چاپ اول ) يعنى دفتر مخصوص شاه كه در آغاز سلطنت پس از انتصاب ميرزا سعيد خان انصارى به وزارت امور خارجه به عهدهء ميرزا محمد حسين دبير الملك قرار گرفت و از 1283 به وزارت دار الانشاء موسوم شد . او تا 1285 در اين سمت بود . در ذى حجهء آن سال به توليت آستان قدس منصوب و در 1288 دوباره به اين مقام تعيين گشت . پس از بازگشت شاه از سفر اول به اروپا اين مقام به ميرزا على خان امين الدوله داده شد و اين مقام بر سر همچون واسطهء ميان شاه و دولت و مردم بود اهميتى نداشت . وزارت خالصه ديوان ( ص 143 - ص 104 چاپ اول ) اين مقام ابتدا با ميرزا محمد حسين دبير الملك بود ( 1283 ) و پس از آن به ميرزا عيسى وزير تهران و آنگاه به ميرزا رضاى صديق الدوله داده شد . وزارت فلاحت و زراعت ( ص 143 - ص 104 چاپ اول ) در مورد اين وزارتخانه به استقلال جائى برخورد نشد مگر آنكه با وزارت خالصه توأم باشد . در 1289 كه حاج ميرزا حسين سپهسالار هيئت وزراى تازهاى تشكيل داد وزارت تجارت و فلاحت نيز از آن جمله بود . ( منتظم ناصرى ج 3 ص 326 ) وزارت بحريه ( ص 143 - ص 104 چاپ اول ) از وزارتخانهء مستقلى به اين نام اطلاعى جز در اين كتاب حاصل نشد . احتمالا